Shloka 21
राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः
Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration
भृतो वत्सो जातबल: पीडां सहति भारत | न कर्म कुरुते वत्सो भृशं दुग्धो युधिष्ठिर
bhṛto vatsaḥ jātavalaḥ pīḍāṃ sahati bhārata | na karma kurute vatsaḥ bhṛśaṃ dugdho yudhiṣṭhira ||
Bhishma nói: “Hỡi Yudhishthira, hậu duệ nhà Bharata! Con bê được nuôi dưỡng đúng mực sẽ lớn lên cường tráng, chịu được gian lao và gánh nặng. Nhưng con bê có mẹ bị vắt sữa quá mức sẽ trở nên yếu ớt, không thể làm được như vậy. Bởi thế, sự vơ vét để lợi trước mắt sẽ làm suy kiệt sức mạnh và năng lực về sau.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that strength and capability arise from proper nourishment and restraint: if one drains resources excessively for immediate benefit, the dependent becomes weak and future productivity and resilience are lost. Ethical rule requires measured use and long-term care.
In the Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and statecraft. Here he uses a pastoral analogy—calf and cow—to illustrate how over-milking (over-exploitation) weakens what should be nurtured, implying guidance for a king’s treatment of subjects and resources.