Shloka 18

राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः

Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration

Devanagari script

नोच्छिन्द्यादात्मनो मूलं परेषां चापि तृष्णया

Transliteration

nocchindyād ātmano mūlaṁ pareṣāṁ cāpi tṛṣṇayā

Translation

Bhīṣma nói: “Vì lòng tham, nhà vua chớ cắt đứt chính gốc rễ phúc lợi của mình—cũng như của người khác. Đừng để tham dục quá độ khiến ông phá hủy những chỗ nương sống của dân, như nông nghiệp và sinh kế. Hãy khép cửa tham lam, để trở thành bậc quân vương mà chỉ cần được trông thấy cũng khiến mọi thần dân vui lòng; bởi nếu một kẻ trị vì mang tiếng bóc lột và thu vét quá mức, toàn dân sẽ sinh lòng oán ghét.”

Word by Word

• {'na': 'not', 'ucchindyāt (√chid)': 'should cut off, destroy, uproot', 'ātmanas': 'of oneself

• one’s own', 'mūlam': 'root

• source of stability', 'pareṣām': 'of others

• of the people/subjects', 'ca api': 'and also', 'tṛṣṇayā': 'by thirst/craving

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• rājā (king)
• prajā (subjects/people)
• kṛṣi (agriculture; implied by ‘kheti-bāṛī’ in the given context)

Educational Q&A

What is the core teaching?

A ruler must restrain greed and avoid policies that uproot the economic and social foundations of both the kingdom and the people—especially livelihoods like agriculture. Excessive extraction breeds public hatred and undermines the king’s own stability.

What is happening in the narrative?

In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on rājadharma (the duties of kings). Here he warns that craving-driven exploitation—such as harming the people’s means of living—destroys the kingdom’s root and turns the populace against the ruler.