Shloka 10
राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः
Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration
नगरे नगरे वा स्यादेक: सर्वार्थचिन्तक:
nagarae nagarae vā syād ekaḥ sarvārtha-cintakaḥ | athavā pratyeka-nagare ekam evaṃ-vidham adhikārī bhavet, yaḥ sarva-kāryāṇāṃ cintanaṃ nirīkṣaṇaṃ ca kuryāt | yathā kaścid bhayaṅkaraḥ graha ākāśe nakṣatrāṇām upari sthitaḥ paribhramati, tathā sa adhikārī uttama-sthāne pratiṣṭhitaḥ sarveṣāṃ sabhāsad-ādīnām antike paribhraman teṣāṃ kāryāṇāṃ parīkṣāṃ nirantaraṃ kuryāt ||
Bhīṣma nói: “Trong mỗi thành, nên có một vị giám quan duy nhất, người suy xét mọi việc và canh giữ mọi công vụ. Đứng ở địa vị cao nhất, ông ta phải đi lại giữa các nghị thần và quan lại khác, không ngừng xét soi hạnh kiểm và việc thi hành bổn phận của họ—như một hành tinh đáng sợ, đặt trên các chòm sao, vẫn tuần hành khắp bầu trời. Lời dạy là: trật tự công cộng nương vào sự giám sát tỉnh thức, vô tư và sự quy trách nhiệm liên tục trong việc trị nước.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s administration should include a single, capable overseer in each city who plans comprehensively and continuously inspects officials. Constant, impartial scrutiny prevents negligence and corruption and sustains dharma in public life.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises Yudhishthira on practical governance. Here he recommends appointing a high-placed supervisory officer who circulates among councillors and staff, auditing their work, illustrated by the image of a planet moving above the stars.