Shloka 26
Chapter 81: Trust, Allies, and the Qualifications of the King’s Artha-Secretary (अर्थसचिव)
एक कामपर एक ही व्यक्तिको नियुक्त करना चाहिये, दो या तीनको नहीं; क्योंकि वे आपसमें एक-दूसरेको सहन नहीं कर पाते; एक कार्यपर नियुक्त हुए अनेक व्यक्तियोंमें प्रायः सदा मतभेद हो ही जाता है ।।
ekakāmapara ekaṁ hī vyaktiṁ niyoktuṁ cāhye, dvau vā trīn vā na; yato te parasparaṁ anyonyaṁ soḍhuṁ na śaknuvanti; ekasmin kārye niyuktānāṁ bahūnāṁ vyaktīnāṁ madhye prāyaḥ sadā matabhedo bhavati. kīrtipradhāno yas tu syād yaś ca sthāt samaye sthitaḥ | samarthān yaś ca na dveṣṭi nānarthān kurute ca yaḥ ||
Một việc chỉ nên giao cho một người, chớ giao cho hai hay ba; bởi họ khó lòng chịu đựng nhau. Khi nhiều người cùng được đặt vào một việc, bất đồng hầu như luôn nảy sinh. Rồi Bhishma nói về vị tể tướng lý tưởng: người coi trọng danh dự chân chính, giữ mình trong khuôn phép và chuẩn mực, không đố kỵ kẻ tài, không gây hại hay làm rối loạn; người ấy không vì dục vọng, sợ hãi, tham lam hay giận dữ mà bỏ Dharma, lại giỏi đảm đương công việc và biết nói năng đúng lúc, đúng điều theo nhu cầu của thời thế. Người như vậy mới đáng làm tể tướng của ngươi.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Assign one responsible person per task to prevent factional conflict, and choose a chief minister who prioritizes honorable reputation, remains within proper norms, does not envy the capable, avoids causing harm, and never abandons dharma due to desire, fear, greed, or anger.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma is advising the king on practical governance: how to structure appointments and what moral and professional qualities to seek in a principal minister.