Shloka 91
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
दण्डनीतिं परित्यज्य यदा कार्त्स्न्येन भूमिप: । प्रजा: क्लिश्षात्ययोगेन प्रवर्तेत तदा कलि:
daṇḍanītiṁ parityajya yadā kārtsnyena bhūmipaḥ | prajāḥ kliśyāty-ayogena pravarteta tadā kaliḥ ||
Bhīṣma nói: Khi một vị vua hoàn toàn từ bỏ daṇḍanīti (khoa học về trị phạt và trị quốc) và bằng những phương cách bất xứng, sai trái mà bắt đầu làm khổ thần dân, thì Kali nổi lên—đánh dấu sự suy đồi đạo đức và xã hội. Câu kệ đặt việc trị vì công chính như một bổn phận luân lý: sao lãng kỷ cương của phép trị chính là cánh cửa để loạn lạc và khổ đau tràn vào vương quốc.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma includes maintaining daṇḍanīti—just, disciplined governance. When a king abandons it and harms people through unfit policies, societal decay (Kali) begins.
In Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma warns Yudhiṣṭhira that misrule—especially the total neglect of lawful governance—creates the conditions identified as the rise of Kali.