Shloka 56
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
अर्थसंनिचयं कुर्याद् राजा परबलार्दित: । तैलं वसा मधु घृतमौषधानि च सर्वश:
artha-sannicayaṁ kuryād rājā para-balārditaḥ | tailaṁ vasā madhu ghṛtam auṣadhāni ca sarvaśaḥ ||
Bhīṣma nói: “Khi nhà vua bị quân địch dồn ép, phải tích trữ của cải và gom sẵn những vật dụng thiết yếu—dầu, mỡ, mật ong, bơ sữa (ghṛta) và mọi loại thuốc men—để chữa trị người bị thương và duy trì sức phòng thủ của vương quốc. Ý nghĩa đạo lý là sự chuẩn bị: bổn phận của bậc trị vì không phải là dũng khí liều lĩnh, mà là sự liệu lo khôn ngoan để bảo toàn sinh mạng và giữ vững trật tự trong cơn nguy biến.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler facing military pressure must act with foresight: accumulate wealth and maintain reserves of essential supplies—especially medical provisions—so that the wounded can be treated and the realm can endure crisis. Prudence and protection of life are presented as key duties of kingship.
In the Shanti Parva’s instruction on kingship, Bhishma advises Yudhishthira on practical governance during wartime. Here he specifies what a king should stockpile when threatened by an enemy army, emphasizing resources and medical necessities.