Shloka 50
राजवृत्त-रक्षा-प्रणिधि-षाड्गुण्योपदेशः
Royal Conduct, Protection, Intelligence, and Policy Measures
कुर्यात् कृष्णगति: शेषं ज्वलितोडनिलसारथि: । न तु राजाभिपन्नस्य शेषं क्वचन विद्यते
kuryāt kṛṣṇagatiḥ śeṣaṃ jvalito 'nilasārathiḥ | na tu rājābhipannasya śeṣaṃ kvacana vidyate ||
Vasumanā nói: “Lửa được gió thúc đẩy, sau khi thiêu rụi vẫn có thể để lại chút tàn dư; nhưng kẻ đã rơi vào quyền lực của nhà vua thì chẳng còn lại gì—không dự trữ, không chỗ nương tựa—ở bất cứ nơi đâu. Đó là sức nuốt trọn của uy quyền vương giả khi nó quay lưng chống lại một người.”
वसुमना उवाच
Educational Q&A
The verse warns that royal power, when it seizes a person, can be more inescapable than even a natural calamity: fire may leave remnants, but a person crushed by the king’s authority may find no refuge. Ethically, it underscores the need for kings to wield power with restraint and justice, since their reach can annihilate a subject’s security.
In the Shanti Parva’s discussions on governance and conduct, Vasumanā uses a vivid metaphor—fire driven by wind—to illustrate the overwhelming and often unavoidable consequences of falling under a king’s adverse attention, emphasizing the gravity of royal decisions within teachings on राजधर्म (the duties and limits of kings).