Shloka 43
Āśrama-dharma: Duties of the Four Life-Stages (आश्रमधर्मः)
सभी वर्णके लोगोंने यहाँ यज्ञोंका अनुष्ठान किया है और उनके द्वारा वे मनोवाञ्छित फलोंसे सम्पन्न हुए हैं। ब्राह्मणोंने ही तीनों वर्णोकी संतानोंकी सृष्टि की है ।।
bhīṣma uvāca | sarve varṇā iha yajñān anuṣṭhitavantaḥ, taiś ca te manovāñchitaphalaiḥ sampannāḥ | brāhmaṇair eva trīṇāṃ varṇānāṃ santānānāṃ sṛṣṭiḥ kṛtā || devānām api ye devā yad brūyus te paraṃ hitam | tasmād varṇāḥ sarvayajñāḥ saṃsṛjyante na kāmyayā ||
Bhīṣma nói: Ở đây, người thuộc mọi varṇa đều đã cử hành các lễ tế (yajña), và nhờ những nghi lễ ấy họ đạt được những quả báo như lòng mong muốn. Chính các Bà-la-môn (Brāhmaṇa) đã làm phát sinh dòng dõi của ba varṇa. Những Bà-la-môn ấy—tựa như “chư thần của cả chư thần”—điều gì họ tuyên bố thì đó là lợi ích tối thượng cho hết thảy. Vì vậy, các varṇa khác phải thực hành mọi yajña đúng theo điều Bà-la-môn chỉ định, chứ không chỉ theo dục vọng riêng.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ritual action (yajña) should be guided by dharmic prescription and qualified authority—here represented by Brahmins—rather than by private desire for reward; what is taught as ‘the highest good’ is to be followed for social and moral order.
In Bhishma’s instruction during the Śānti Parva, he explains how sacrifices have been practiced by all orders and emphasizes the normative role of Brahmins in defining and directing sacrificial practice, urging others to perform rites according to that guidance.