Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 11536
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
धनुष्कोट्या महाराज तेन शैला विवर्धिता: । महाराज! सभी मन्वन्तरोंमें यह पृथ्वी ऊँची-नीची हो जाती है; उस समय वेनकुमार पृथुने धनुषकी कोटिद्वारा चारों ओरसे शिलासमूहोंको उखाड़ डाला और उन्हें एक स्थानपर संचित कर दिया; इसीलिये पर्वतोंकी लम्बाई
dhanurkoṭyā mahārāja tena śailā vivardhitāḥ | mahārāja! sarveṣu manvantareṣu iyaṃ pṛthivī ūncī-nīcī bhavati; tadā venakumāraḥ pṛthuḥ dhanurkoṭyā samantataḥ śilāsaṃghān utkhāṭya ekasmin sthāne saṃcicāya; tasmāt parvatānāṃ lambatā vistāraś ca ucchrayas ca vivardhata iti |
Bhīṣma nói: “Ôi đại vương, chỉ bằng mũi cung của mình, ngài đã khiến núi non lớn lên. Trong mỗi Manvantara, mặt đất này trở nên gồ ghề—chỗ thì nhô cao, chỗ thì sụt xuống. Khi ấy, Pṛthu, con của Vena, dùng mũi cung nhổ bật những khối đá từ bốn phía và gom lại về một nơi. Vì thế, núi tăng thêm chiều dài, bề rộng và độ cao.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A righteous king’s role is to restore order and stability when the world becomes disordered—even on a cosmic scale. Prithu exemplifies proactive governance: using power as a tool to reorganize nature for the common good, not for personal gain.
Bhishma explains that across different Manvantaras the earth becomes uneven. In such a period, King Prithu, son of Vena, uproots scattered rock-masses with the tip of his bow and piles them together, which results in mountains becoming larger in length, breadth, and height.