Shloka 28

राजधर्मस्य नवनीतम्—रक्षा, दण्ड, चार, उत्थान

Rājadharma’s ‘Essence’: Protection, Punishment, Intelligence, and Royal Diligence

Devanagari script

श्र इदानीं स्वसन्देहं प्रक्ष्यामि त्वां पितामह । उपैति सविता हास्तं रसमापीय पार्थिवम्‌

Transliteration

idānīṁ svasandehaṁ prakṣyāmi tvāṁ pitāmaha | upaiti savitā hāstaṁ rasam āpīya pārthivam ||

Translation

“Giờ đây, thưa Tổ phụ, con sẽ hỏi ngài về điều nghi hoặc của chính con. Mặt Trời, sau khi hút cạn hơi ẩm của đất, đang tiến về núi phía tây”—dấu hiệu ngày tàn, khiến người ta suy niệm về trật tự của thời gian và bổn phận.

Word by Word

• अथ: now/then
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• इदानीम्: now (at this time)
• इदानीम्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: इदानीम्

• स्वसन्देहम्: one's own doubt
• स्वसन्देहम्: Karma
• Type: Noun
• Root: स्वसन्देह
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• प्रक्ष्यामि: I shall ask
• Type: Verb
• Root: प्र-क्षि
• Form: Future (Simple Future/luṭ), 1st, Singular

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• पितामह: O grandsire
• पितामह: Sampradana
• Type: Noun
• Root: पितामह
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• उपैति: approaches/comes near
• Type: Verb
• Root: उप-इ
• Form: Present (laṭ), 3rd, Singular

• सविता: the Sun
• सविता: Karta
• Type: Noun
• Root: सवितृ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• हास्तम्: to the constellation Hasta (Hasta-nakṣatra)
• हास्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: हास्त
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• रसम्: essence/juice
• रसम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रस
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• आपीय: having drunk
• Type: Verb
• Root: आ-पा
• Form: Absolutive (ktvā/lyap), Parasmaipada (usage)

• पार्थिवम्: earthly/of the earth
• पार्थिवम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: पार्थिव
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Pitāmaha (Bhīṣma)
• Savitā (the Sun)
• Hāsta (western mountain / sunset region)
• Earth (Pṛthivī)