Shloka 10
Adhyāya 353 — Kathā-prāmāṇya (Authority of Transmission) and the Brāhmaṇa’s Ascetic Resolve
एको हुताशो बहुधा समिध्यते एक: सूर्यस्तपसो योनिरेका । एको वायुर्बहुधा वाति लोके महोदधिश्चाम्भसां योनिरेक: । पुरुषश्वैको निर्गुणो विश्वरूप- स््तं निर्गुणं पुरुषं चाविशन्ति
eko hutāśo bahudhā samidhyate, ekaḥ sūryas tapaso yonir ekā | eko vāyur bahudhā vāti loke, mahodadhiś cāmbhasāṁ yonir ekaḥ | puruṣaś caiko nirguṇo viśvarūpas, taṁ nirguṇaṁ puruṣaṁ cāviśanti |
Bhīṣma nói: “Lửa chỉ là một, nhưng khi được nhóm lên bằng những thứ nhiên liệu khác nhau, nó bùng cháy theo muôn cách. Mặt trời chỉ là một, và từ đó phát sinh sức nóng cùng ánh sáng cho thế gian. Khổ hạnh (tapas) hiện ra nhiều hình thức, nhưng nguồn gốc chỉ một. Gió chỉ là một, song thổi khắp đời bằng những dòng chảy khác nhau; và đại dương chỉ là một, là lòng mẹ và nơi quy tụ duy nhất của mọi dòng nước. Cũng vậy, Đấng Nhân Thể vô thuộc tính (nirguṇa Puruṣa) chỉ là một—dẫu hiện bày thành vũ trụ với vô số hình tướng—và rốt cuộc mọi loài đều đi vào chính Đấng vô thuộc tính ấy.”
पितामह उवाच
Educational Q&A
Multiplicity in the world is an expression of a single underlying reality: just as one fire, sun, wind, and ocean appear in many modes, so the one attributeless Purusha appears as the universe; ultimately, beings resolve back into that one source.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Bhīṣma addresses Yudhiṣṭhira and explains metaphysical unity through natural analogies, emphasizing the one Nirguṇa Purusha as the origin and final resting-place of all.