Shloka 68
Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon
वैशम्पायन उवाच तिस््र: प्रकृतयो राजन् देहबन्धेषु निर्मिता: । सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चैव भारत
vaiśampāyana uvāca tisraḥ prakṛtayo rājan dehabandheṣu nirmitāḥ | sāttvikī rājasī caiva tāmasī caiva bhārata ||
Vaiśampāyana đáp: “Tâu Đại vương, đối với các hữu tình mang thân, bị trói buộc trong xiềng xích của thân xác, Đấng Tối Thượng đã tạo nên ba khuynh hướng (prakṛti): sāttvika, rājasika và tāmasika, hỡi hậu duệ Bharata. Lời dạy này đặt nền cho tâm lý học đạo đức—bản tính nội tại định hình hành vi, trách nhiệm, và con đường đi đến minh triết hay ràng buộc.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Embodied life is shaped by three fundamental dispositions—sattva, rajas, and tamas. Ethical behavior and spiritual progress depend on recognizing which tendency predominates and cultivating sattva (clarity and balance) while restraining rajas (agitation) and tamas (delusion).
In the didactic setting of Śānti Parva, Vaiśampāyana addresses the king (a Bhārata descendant) and introduces a framework for understanding human conduct: the Lord has constituted three types of prakṛti for beings bound to the body, preparing the ground for further instruction on their traits and consequences.