Shloka 119
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
उद्विग्ना: सहसा कृत्स्ना: सर्वे लोकास्तदा भवन् । नागृह्नात् पावक: शुभ्र॑ मखेषु सुहुतं हवि:
udvignāḥ sahasā kṛtsnāḥ sarve lokās tadā bhavan | nāgṛhṇāt pāvakaḥ śubhraṃ makheṣu suhutaṃ haviḥ ||
Arjuna thưa: “Khi ấy, lúc Rudra và Nārāyaṇa giao chiến với nhau, mọi thế giới bỗng chốc rúng động. Ngay cả Thần Lửa cũng không thể thọ nhận lễ vật tinh khiết đã được dâng đúng nghi thức trong các lễ tế.”
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that when supreme divine powers clash, cosmic stability is shaken: fear spreads across all realms and even sacrificial processes falter. Ethically, it underscores the Mahābhārata theme that harmony among protectors of dharma sustains the world, while conflict at the highest level disrupts both society and sacred order.
Arjuna describes the moment Rudra and Nārāyaṇa enter mutual combat. The immediate consequence is universal alarm—‘all the worlds’ become distressed—and Agni, who normally receives offerings in yajñas, is unable to accept even properly offered, pure oblations, signaling a breakdown of normal cosmic and ritual functioning.