Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 1016
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
सो&हमेवोत्तरे भागे क्रमाक्षरविभागवित् । कुन्तीनन्दन! सबको वर देनेवाले जो हयग्रीव प्रकट होते हैं
so ’ham eva uttare bhāge kramākṣara-vibhāga-vit | kuntīnandana! sarvako vara denevāle yo hayagrīva prakaṭa hote haiṃ, unke rūpa meṃ maiṃ hī avatīrṇa hotā hūṃ | maiṃ hī uttarabhāga meṃ veda-mantrōṃ ke krama-vibhāga aura akṣara-vibhāga kā jñātā hūṃ |
Chính Ta, ở phần hậu, là kẻ am tường sự sắp đặt theo thứ tự của các âm tiết và sự phân chia của chúng. Hỡi con của Kuntī! Hễ khi nào Hayagrīva, đấng ban ân, hiển lộ, thì chính Ta giáng thế trong hình tướng ấy. Ở phần hậu, Ta là người hiểu rõ trật tự của các thần chú Veda và phép phân tích các âm tiết của chúng.
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
The passage links divine authority with the discipline of sacred speech: true knowledge includes mastery of the ordered transmission of Vedic mantras (krama) and precise syllabic analysis (akṣara-vibhāga). It presents this expertise as a divine function, emphasizing that dharma is upheld through accurate preservation and understanding of revelation.
A divine speaker addresses “Kuntīnandana,” declaring that whenever Hayagrīva—the boon-giving manifestation associated with Vedic wisdom—appears, it is the same supreme being who incarnates. The speaker further identifies himself as the authority who knows the correct sequencing and syllabic divisions of Vedic mantras, grounding the teaching in scriptural transmission.