Shloka 23
Atithi’s Direction to the Nāga-sage Padma at Naimiṣa (अतिथ्युपदेशः—नैमिषे पद्मनागोपाख्यानप्रस्तावः)
Devanagari script
अहल्याधर्षणनिमित्तं हि गौतमाद्धरिश्मश्रुतामिन्द्र: प्राप्त: कौशिकनिमित्तं चेन्द्रो मुष्कवियोगं मेषवृषणत्वं चावाप
Translation
Vì đã cưỡng đoạt Ahalyā, Indra phải chịu lời nguyền của Gautama mà mang râu ria xanh (hari-śmaśru). Lại do lời nguyền của Viśvāmitra, Indra bị mất tinh hoàn của mình và phải ghép tinh hoàn của một con cừu vào thay thế.
Word by Word
अहल्याof Ahalyā
अहल्या:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअहल्या
FormFeminine, Genitive, Singular
आधर्षणin/with regard to the violation (assault)
आधर्षण:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआधर्षण
FormNeuter, Locative, Singular
निमित्तम्as the cause/occasion
निमित्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिमित्त
FormNeuter, Accusative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
गौतमात्from Gautama
गौतमात्:
Apadana
TypeNoun
Rootगौतम
FormMasculine, Ablative, Singular
हरिश्मश्रुताम्the state of being 'grey-bearded' (having grey moustache/beard)
हरिश्मश्रुताम्:
Karma
TypeNoun
Rootहरिश्मश्रु
FormFeminine, Accusative, Singular
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राप्तःobtained/was subjected to
प्राप्तः:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
कौशिकof Kauśika (Viśvāmitra)
कौशिक:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकौशिक
FormMasculine, Genitive, Singular
निमित्तम्as the cause/occasion
निमित्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिमित्त
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
मुष्कof the testicle
मुष्क:
TypeNoun
Rootमुष्क
FormMasculine, Genitive, Singular
वियोगम्separation/loss
वियोगम्:
Karma
TypeNoun
Rootवियोग
FormMasculine, Accusative, Singular
मेषof a ram
मेष:
TypeNoun
Rootमेष
FormMasculine, Genitive, Singular
वृषणत्वम्the state of having testicles (ram-testicles)
वृषणत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृषणत्व
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अवापobtained/received
अवाप:
TypeVerb
Rootअव-आप्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes