Shloka 5
अश्वशिरो-आख्यानम्
Aśvaśiras / Hayaśiras Narrative: Retrieval of the Vedas
भीष्म उवाच गूढं मां प्रश्नवित् प्रश्न॑ं पृष्छसे त्वमिहानघ । न होतत् तर्कया शक््यं वक्तुं वर्षशतैरपि
bhīṣma uvāca: gūḍhaṃ māṃ praśnavit praśnaṃ pṛcchase tvam ihānagha | na hy etat tarkayā śakyaṃ vaktuṃ varṣaśatair api |
Bhīṣma nói: “Hỡi người vô tội, con khéo biết cách vấn hỏi; và nay con hỏi ta một điều sâu kín vô cùng. Chỉ bằng lý luận thôi thì không thể giảng giải thỏa đáng—dẫu trải qua hàng trăm năm. Nếu không có ân sủng của Đấng Tối Thượng, hoặc không có sự chỉ dẫn của kinh điển đặt nền trên chân tri, thì những việc như thế không thể đạt được đáp án chỉ nhờ logic.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma emphasizes that certain dharmic and metaphysical truths are too subtle to be reached by logic alone; they require the illumination of authoritative scripture and/or divine grace. Reasoning has a role, but it is not sufficient for the deepest questions.
In the Shanti Parva dialogue, Yudhishthira poses a very profound question. Bhishma begins his response by praising Yudhishthira’s discernment and warning that the topic is extremely subtle—so subtle that mere argument cannot settle it—before proceeding toward an explanation grounded in higher authority.