Shloka 48
Yajña-bhāga-vyavasthā and the Pravṛtti–Nivṛtti Framework (यज्ञभागव्यवस्था तथा प्रवृत्तिनिवृत्तिधर्मविवेचनम्)
यथामति यथापाठं तथा विद्या फलिष्यति | सर्वस्तरतु दुर्गाणि सर्वो भद्राणि पश्यतु
yathāmati yathāpāṭhaṃ tathā vidyā phaliṣyati | sarvas taratu durgāṇi sarvo bhadrāṇi paśyatu |
Bhīṣma nói: “Học vấn kết quả tùy theo mức hiểu biết, và tùy theo việc học cùng sự tụng đọc của mỗi người. Nguyện cho mọi người vượt qua những hiểm nạn khó khăn, và nguyện cho mọi người được thấy điều cát tường—nguyện cho hết thảy đều đạt lợi lạc.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The fruit of learning depends on two factors: one’s innate/formed understanding (mati) and one’s actual study/recitation effort (pāṭha). Instruction alone is not enough; results arise proportionately to capacity and disciplined practice, and the verse closes with a universal wish for safety and welfare.
In the Śānti Parva, Bhīṣma instructs on righteous conduct and practical wisdom. Here he summarizes a principle about education—how knowledge becomes effective—and then offers a benedictory prayer that all may cross dangers and attain auspicious well-being.