Shloka 44
Yajña-bhāga-vyavasthā and the Pravṛtti–Nivṛtti Framework (यज्ञभागव्यवस्था तथा प्रवृत्तिनिवृत्तिधर्मविवेचनम्)
ब्रह्मलोके निवासं यो ध्रुवं समभिकाडुक्षते । 'शिष्यगण! जो ब्रह्मलोकमें अटल निवास चाहता हो
brahmaloke nivāsaṁ yo dhruvaṁ samabhikāṅkṣate | śiṣyagaṇāḥ! yo brahmaloke ’calanivāsaṁ icchati, tasya kartavyaṁ yat sa adhyayanecchayāgatam brāhmaṇaṁ sadā vedaṁ pāṭhayet ||
Bhīṣma nói: “Ai kiên quyết khát vọng một chỗ ngụ vững bền nơi Brahmaloka thì phải lấy điều này làm bổn phận: luôn truyền dạy Veda cho một brāhmaṇa đến với ước muốn học tập. Hỡi các học trò, mong các con được đông nhiều, và mong Veda này được truyền bá rộng khắp.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that a sure path to exalted posthumous attainment (Brahmaloka) is the sustained duty of transmitting sacred knowledge: one should consistently teach the Veda to a worthy Brahmin student who approaches with genuine intent to learn. The ethical emphasis is on generosity in knowledge and preservation of tradition.
In Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma addresses learners and frames Vedic teaching as a meritorious obligation. He exhorts the students to multiply and urges that the Veda be widely disseminated, presenting education as a sacred social responsibility.