Shloka 193
Yajña-bhāga-vyavasthā and the Pravṛtti–Nivṛtti Framework (यज्ञभागव्यवस्था तथा प्रवृत्तिनिवृत्तिधर्मविवेचनम्)
विह्नल: प्रापतद् भूमौ हिरण्यकशिपो: सुतः । हिरण्यकशिपुकुमार प्रह्नाद बड़े जोरसे चिग्घाड़कर मूर्च्छिंत एवं व्याकुल हो उस पर्वतशिखरकी भूमिपर गिर पड़े
vihvalaḥ prāpatad bhūmau hiraṇyakaśipoḥ sutaḥ | hiraṇyakaśipu-kumāraḥ prahlādaḥ baḍe jor se ciṅghāḍakara mūrcchita evaṁ vyākulaḥ sa parvata-śikhara-bhūmipar girā paṛe |
Bhishma nói: Prahlāda—con của Hiranyakashipu—bị choáng ngợp và rối loạn; hắn thét lớn, ngất lịm, rồi trong cơn bấn loạn ngã xuống mặt đất trên đỉnh núi. Cảnh ấy cho thấy ngay cả kẻ hùng mạnh cũng có thể chao đảo trước sợ hãi, kinh hoàng hay sức nặng của biến cố, mở ra lời suy ngẫm về sự vững tâm và sức bền theo dharma.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the fragility of the mind under extreme shock and the ethical need for inner steadiness (dhairya) and self-mastery; it prepares the listener to value composure and dharmic resilience rather than being ruled by agitation.
Bhishma describes Prahlada, Hiranyakashipu’s son, becoming overwhelmed—crying out loudly, fainting, and collapsing on the ground at a mountain summit—indicating a moment of intense distress within the story.