Shloka 1
Yajña-bhāga-vyavasthā and the Pravṛtti–Nivṛtti Framework (यज्ञभागव्यवस्था तथा प्रवृत्तिनिवृत्तिधर्मविवेचनम्)
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत मोक्षधर्मपर्वमें शुकोत्पत्तिविषयक तीन सौ छब्बीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ३२६ ॥। ऑपन-- मा बक। डे सप्तविशर्त्याधिकत्रिशततमो< ध्याय: शुकदेवजीका पिताके पास लौट आना तथा व्यासजीका अपने शिष्योंको स्वाध्यायकी विधि बताना भीष्म उवाच एतच्छुत्वा तु वचन कृतात्मा कृतनिश्चयः । आत्मना55त्मानमास्थाय दृष्टू चात्मानमात्मना
bhīṣma uvāca | etac chrutvā tu vacanaṁ kṛtātmā kṛtaniścayaḥ | ātmanā ātmanam āsthāya dṛṣṭvā cātmānam ātmanā ||
Bhīṣma nói: Nghe những lời ấy, Śuka—tâm địa đã thanh tịnh, chí nguyện đã kiên cố—nương tựa nơi Ngã bằng chính Ngã, và bằng Ngã mà thấy Ngã. Thế rồi, mãn nguyện viên thành, chàng đắm trong hỷ lạc, cảm nhận sự an tịnh sâu xa, lặng lẽ hướng về phương bắc, nhắm dãy Hi-mã-lạp-sơn mà đi, nhanh như gió.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes direct realization of the Self: through inner purification and firm resolve, one abides in the Self and ‘sees’ the Self by the Self—pointing to moksha as experiential knowledge rather than mere doctrine.
After hearing Janaka’s instruction, Shuka attains settled conviction and self-realization. Fulfilled and peaceful, he departs silently toward the northern Himalayas, marking a transition from instruction to lived renunciation.