Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Śvetadvīpa-varṇana and Śāstra-pravartana (Śānti Parva 322)

जो श्रद्धालु, जितेन्द्रिय, धनसम्पन्न तथा शुभकर्म-परायण होते हैं, वे उत्तवसे अधिक उत्सवको, स्वर्गसे अधिक स्वर्गको तथा सुखसे अधिक सुखको पाते हैं ।। व्यालकुण्जरदुर्गेषु सर्पचौरभयेषु च । हस्तावापेन गच्छन्ति नास्तिका: किमत: परम्‌,नास्तिक मनुष्योंके हाथमें हथकड़ी डालकर राजा उन्हें राज्यसे दूर निकाल देता है और वे उन जंगलोंमें चले जाते हैं, जो मतवाले हाथियोंके कारण दुर्गम तथा सर्प और चोर आदिके भयसे भरे हुए होते हैं। इससे बढ़कर उन्हें और क्या दण्ड मिल सकता है?

bhīṣma uvāca | ye śraddhālavo jitendriyā dhanasaṃpannāḥ śubhakarma-parāyaṇāś ca bhavanti, te utsavād api adhikam utsavaṃ, svargād api adhikaṃ svargaṃ, sukhād api adhikaṃ sukhaṃ prāpnuvanti || vyāla-kuñjara-durgeṣu sarpa-caura-bhayeṣu ca | hastāvāpena gacchanti nāstikāḥ kim ataḥ param ||

Bhīṣma nói: Người có lòng tin, tự chế, sung túc và chuyên tâm làm việc lành sẽ đạt những lễ hội vượt mọi lễ hội, một cõi trời vượt cả cõi trời, và hạnh phúc vượt hạnh phúc thường tình. Còn kẻ vô tín thì nhà vua trói tay, đuổi khỏi vương quốc; họ bị dồn vào rừng sâu hiểm trở vì thú dữ và voi điên, lại đầy nỗi sợ rắn rết và trộm cướp. Còn hình phạt nào lớn hơn thế nữa?

व्यालin (places with) wild beasts
व्याल:
Adhikarana
TypeNoun
Rootव्याल
FormMasculine, Locative, Plural
कुञ्जरin (places with) elephants
कुञ्जर:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुञ्जर
FormMasculine, Locative, Plural
दुर्गेषुin difficult (places)
दुर्गेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदुर्ग
FormNeuter, Locative, Plural
सर्पin (places with) snakes
सर्प:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्प
FormMasculine, Locative, Plural
चौरin (places with) thieves
चौर:
Adhikarana
TypeNoun
Rootचौर
FormMasculine, Locative, Plural
भयेषुin fears/dangers
भयेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
हस्तावापेनwith handcuffs/hand-binding
हस्तावापेन:
Karana
TypeNoun
Rootहस्तावाप
FormMasculine, Instrumental, Singular
गच्छन्तिthey go
गच्छन्ति:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
नास्तिकाःatheists/non-believers
नास्तिकाः:
Karta
TypeNoun
Rootनास्तिक
FormMasculine, Nominative, Plural
किम्what
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative, Singular
अतःthan this/from this
अतः:
TypeIndeclinable
Rootअतः
परम्greater/further
परम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
R
rājā (the king)
N
nāstikāḥ (unbelievers)
F
forest/wilderness
E
elephants (kuñjara)
S
serpents (sarpa)
T
thieves/bandits (caura)
H
hand-binding/shackles (hastāvāpa)

Educational Q&A

Bhishma contrasts the fruits of dharmic life—faith, sense-control, prosperity used for good deeds—with the social and karmic consequences of rejecting dharma: the former yields ever-greater joy and heavenly well-being, while the latter leads to disgrace, exclusion, and suffering.

In Bhishma’s instruction during the Śānti Parva, he describes how a king enforces order: unbelievers/deniers are shackled and expelled from the kingdom into dangerous wilderness, presented as a severe deterrent and a visible consequence of adharma.