Shloka 19
देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship
सारा संसार मृत्युके थपेड़े खाता हुआ वृद्धावस्थासे पीड़ित हो रहा है। ये रातें प्राणियोंकी आयुका अपहरण करके अपनेको सफल बनाती हुई बीत रही हैं। तुम धर्मरूपी नौकापर चढ़कर भवसागरसे पार हो जाओ ।। तिष्ठन्तं च शयानं च मृत्युरन्वेषते यदा । निर्वत्ति लभते कस्मादकस्मान्मृत्युनाशित:,मनुष्य खड़ा हो या सो रहा हो, मृत्यु निरन्तर उसे खोजती फिरती है। जब इस प्रकार तुम अकमस्मात् मृत्युके ग्रास बन जानेवाले हो, तब इस तरह निश्चिन्त एवं शान्त कैसे बैठे हो?
sāraḥ saṃsāro mṛtyunā tāḍyamāno vṛddhāvasthayā ca pīḍyate | etā rātryaḥ prāṇinām āyuṣo ’paharaṇena svam eva saphalaṃ kurvatyaḥ atikrāmanti | tvaṃ dharmarūpiṇyā nāvā bhavasāgarāt pāraṃ gaccha || tiṣṭhantaṃ ca śayānaṃ ca mṛtyur anveṣate yadā | nivṛttiṃ labhate kasmād akasmān mṛtyunāśitaḥ ||
Vyāsa nói: Cả thế gian bị Tử thần quật dập và bị tuổi già hành hạ. Đêm này qua đêm khác trôi đi, như tự làm cho mình “thành công” bằng cách cướp mất thọ mạng của muôn loài. Vì vậy, hãy lên con thuyền của Dharma (Chánh pháp) mà vượt qua biển lớn của luân hồi. Bởi dù người ta đứng hay nằm, Tử thần vẫn không ngừng truy tìm. Khi ngươi có thể bị Tử thần chộp lấy và hủy diệt bất cứ lúc nào, sao ngươi còn có thể ngồi yên thản nhiên, an ổn đến thế?
व्यास उवाच
Educational Q&A
Life is continually being diminished by time, and death can arrive at any moment; therefore one should not remain complacent but take refuge in Dharma and turn toward nivṛtti—inner withdrawal and liberation from saṃsāra.
In the didactic setting of the Śānti Parva, Vyāsa admonishes the listener by highlighting the inevitability of aging and death, using the image of nights ‘stealing’ lifespan and urging the person to cross the ocean of worldly existence by boarding the ‘boat’ of Dharma.