Shloka 169
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
सत्त्वेनानुप्रवेशो हि यो5यं त्वयि कृतो मया । कि तवापकृतं तत्र यदि मुक्तोडसि सर्वश:,यदि आप सर्वथा मुक्त हैं तो मैंने जो बुद्धिके द्वारा आपके भीतर प्रवेश किया है, इसमें आपका क्या अपराध किया है?
sattvenānupraveśo hi yo ’yaṃ tvayi kṛto mayā | kiṃ tavāpakṛtaṃ tatra yadi mukto ’si sarvaśaḥ ||
Bhīṣma nói: “Sự thâm nhập của ta vào ngươi bằng sattva—bản tính thanh tịnh—quả đúng là như thế. Nếu ngươi đã hoàn toàn giải thoát mọi bề, thì trong việc ấy ta đã làm điều gì sai với ngươi? Làm sao có thể có tổn hại nào đối với kẻ vốn đã tự do?”
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma argues that a truly liberated person cannot be harmed in any ultimate sense; actions grounded in sattva (purity and clarity) do not constitute wrongdoing toward one who is free from bondage and egoic vulnerability.
Bhīṣma, speaking in a philosophical context in Śānti Parva, defends or clarifies an act described as ‘entering’ another through sattva—an inward, contemplative or yogic mode of access—by asking how it could be an offense if the other is completely liberated.