Shloka 143
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
स्वप्नकामो न लभते स्वप्तुं कार्यार्थिभिर्जन: । शयने चाप्यनुज्ञात: सुप्त उत्थाप्यतेडवश:
svapna-kāmo na labhate svaptuṁ kāryārthibhir janaḥ | śayane cāpy anu-jñātaḥ supta utthāpyate ’vaśaḥ ||
Bhishma nói: “Người khao khát giấc ngủ cũng chẳng được ngủ, vì bị vây quanh bởi những kẻ đến thúc bách việc công. Dẫu đã được phép nằm xuống, người ấy vẫn bất lực bị đánh thức khỏi giấc ngủ theo lời thỉnh cầu của người khác.”
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Personal comfort is often sacrificed under the weight of duty—especially in governance. The verse highlights the ethical cost of responsibility: one must endure inconvenience for the sake of others’ needs.
Bhishma illustrates, through a vivid everyday image, how a person (implicitly a ruler) cannot even sleep peacefully because people with urgent business keep approaching; even after lying down, he is compelled to rise again.