Shloka 139
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
एवमेवोपभोगेषु भोजनाच्छादनेषु च । गुणेषु परिमेयेषु निग्रहानुग्रहं प्रति
evamevopabhogeṣu bhojanācchādaneṣu ca | guṇeṣu parimeyeṣu nigrahānugrahaṁ prati ||
Bhīṣma nói: “Cũng vậy, trong các hưởng thụ—ăn uống, y phục và những tiện nghi hữu hạn, có thể đo đếm—nhà vua không thật sự tự do. Cũng thế, trong hai bổn phận: trấn áp kẻ ác và ban ân cho người ngay, ông phải hành động trong ràng buộc. Ngay cả trong ít việc tưởng như có quyền chọn, ông vẫn bị trói bởi luyến ái và nhu cầu. Và trong việc lập hòa hay phát chiến, đâu là sự độc lập thực sự của một bậc quân vương?”
भीष्य उवाच
Educational Q&A
A king’s apparent power is bounded by dharma, practical necessity, and the welfare of subjects; even pleasures, punishments, rewards, and decisions of peace or war are not matters of personal whim but constrained duties requiring restraint and discernment.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma continues advising the ruler (Yudhishthira) that royal authority is limited: the king must regulate personal enjoyments and govern through measured punishment and benevolence, and even major policies like treaty or conflict are shaped by circumstances and obligation.