Shloka 130
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
रिपौ मित्रेडथ मध्यस्थे विजये संधिविग्रहे । कृतवान् यो महीपाल: कि तस्मिन् मुक्तलक्षणम्
ripau mitre'tha madhyasthē vijayē sandhi-vigrahē | kṛtavān yo mahīpālaḥ ki tasmin mukta-lakṣaṇam ||
Bhīṣma nói: “Khi đối đãi với kẻ thù, bạn hữu và người trung lập; và vào những lúc cần thắng lợi, hòa ước hay đối đầu công khai—nếu một vị vua đã hành xử trong mỗi trường hợp đúng như lẽ phải, vậy dấu hiệu của giải thoát khi còn sống (jīvanmukti) nơi người ấy là gì?”
भीष्य उवाच
Educational Q&A
The verse frames a key inquiry of Śānti Parva: even when a ruler performs correct political duties—discerning friend, enemy, and neutral, and choosing victory, treaty, or war appropriately—liberation is not merely external success. The question points toward inner marks of freedom: non-attachment, equanimity, and dharmic intention amid action.
Bhīṣma, instructing on rājadharma and higher aims, raises a reflective question: if a king has already acted properly in diplomacy and conflict, what additional sign distinguishes him as a liberated person? It sets up discussion on the inner spiritual state alongside outward governance.