Shloka 122
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
इसी प्रकार कुमारावस्थासे जवानीको और जवानीसे बुढ़ापेको वह प्राप्त होता है। इस क्रमसे उत्तरोत्तर अवस्थामें पहुँचनेपर पूर्व पूर्व अवस्थाका रूप नहीं देखनेमें आता है ।।
kalānāṁ pṛthagarthānāṁ pratibhedaḥ kṣaṇe kṣaṇe | vartate sarvabhūteṣu saukṣmyāt tu na vibhāvyate ||
Bhīṣma giảng rằng: cũng như người ta đi từ tuổi thơ sang tuổi trẻ, rồi từ tuổi trẻ sang tuổi già—đến khi đạt tới trạng thái sau thì hình dạng của trạng thái trước không còn thấy nữa—thì trong mọi loài hữu tình, các năng lực và chức năng khác nhau, phục vụ những mục đích khác nhau, đều biến đổi trong từng sát-na. Nhưng vì sự biến đổi ấy vô cùng vi tế nên thường không được nhận ra. Lời dạy này nêu rõ tính tất yếu của biến dịch và cảnh tỉnh đừng bám chấp vào những quan niệm cố định về bản ngã hay hoàn cảnh.
भीष्य उवाच
Educational Q&A
All beings undergo continuous, moment-by-moment transformation in their faculties and conditions; the change is real but so subtle that it escapes ordinary perception. Therefore one should not cling to a fixed identity or assume permanence in bodily or mental states.
In the Śānti Parva discourse, Bhīṣma instructs the listener in a reflective, philosophical mode, using the familiar progression from childhood to youth to old age to illustrate how change is constant even when it is not immediately visible.