Shloka 15
राजधर्मः, दण्डनीतिः, कर्तृत्व-विचारः च
Royal Duty, Lawful Discipline, and the Question of Agency
अथवा तदुपादानात् प्राप्तुयात् कर्मण: फलम् । दण्डशस्त्रकृतं पापं पुरुषे तन्न विद्यते
athavā tadupādānāt prāpnuyāt karmaṇaḥ phalam | daṇḍaśastrakṛtaṃ pāpaṃ puruṣe tan na vidyate ||
Hoặc nếu có người lập luận rằng “chỉ cần cầm lấy công cụ ấy thì kẻ có tri giác phải nhận quả của hành vi bạo lực (vì cái rìu vô tri)”, thì kết quả ấy phải thuộc về kẻ rèn vũ khí và kẻ tra cán—bởi họ mới là nguyên nhân chủ yếu. Khi ấy, người vung rìu lại chẳng mang trách nhiệm nào cả. Vyāsa nói vậy để phơi bày sự phi lý của việc quy tội chỉ dựa trên sự tiếp xúc với công cụ, và để làm rõ rằng tác ý và tư cách tác nhân mới quyết định trách nhiệm đạo đức.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Moral responsibility cannot be assigned merely by physical proximity to an instrument. If one claims the ‘taker-up’ of a weapon alone receives the karmic fruit because he is conscious, the logic collapses—then makers and assemblers would be even more responsible as primary causes. Vyāsa uses this to emphasize that ethical accountability depends on true agency (intention and decisive causation), not on a simplistic link between a person and a tool.
In Śānti Parva’s ethical discussion, Vyāsa presents a reductio argument about violence and karmic fruit: if the weapon is inert and only the conscious person can ‘receive’ sin, then responsibility would shift backward to those who created and prepared the weapon. This highlights the need for a nuanced understanding of causation and culpability in acts of harm.