Shloka 14
शुकस्य योगसिद्धिः (Śuka’s Yogic Attainment and Ascent)
कुतो5हमागत: को5स्मि क्व गमिष्यामि कस्य वा । कस्मिन् स्थित: क्व भविता कस्मात्किमनुशोचसि
kuto 'ham āgataḥ ko 'smi kva gamiṣyāmi kasya vā | kasmin sthitaḥ kva bhavitā kasmāt kim anuśocasi ||
Bhīṣma nói: “Ta từ đâu đến? Ta là ai? Ta sẽ đi về đâu? Ta thực sự thuộc về ai? Đứng trong tình trạng nào, ta sẽ tái sinh vào cảnh giới nào? Nếu những điều ấy đều bất định và đổi thay như vậy, thì ngươi vì cớ gì—và vì điều gì cho thật—mà sầu khổ?”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma redirects the mind from sorrow to discernment: when identity, ownership, destination, and future embodiment are uncertain and transient, grief rooted in possessiveness and fixed notions of “mine” and “me” loses its basis. The verse urges self-inquiry and detachment as a foundation for dharmic clarity.
In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira after the war, addressing his remorse and sorrow. Here he challenges the very assumptions behind lamentation by posing a chain of existential questions about origin, identity, destination, belonging, and rebirth.