Shloka 89
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
सर्वे वर्णा ब्राह्मणा ब्रह्मजाश्न सर्वे नित्यं व्याहरन्ते च ब्रह्म । तत्त्वं शास्त्र ब्रह्मबुद्धा ब्रवीमि सर्व विश्व ब्रह्म चैतत् समस्तम्
sarve varṇā brāhmaṇā brahmajāś ca sarve nityaṁ vyāharanti ca brahma | tattvaṁ śāstra-brahma-buddhyā bravīmi sarvaṁ viśvaṁ brahma caitat samastam ||
Yājñavalkya tuyên bố rằng: vì mọi hữu tình đều sinh khởi từ Phạm (Brahman), nên trong căn tính sâu thẳm, mọi giai tầng đều thật sự là “Bà-la-môn”. Tất cả đều không ngừng xưng niệm Phạm—dù biết hay không—bởi Phạm là nền tảng của lời nói và của tri giác. Từ tuệ giác Phạm và phù hợp với ý chỉ chân thật của thánh điển, ông nêu kết luận: toàn thể vũ trụ này, toàn bộ cảnh giới được thấy và được trải nghiệm, không gì khác ngoài Phạm.
याज़्वल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a Vedāntic conclusion: since all beings arise from Brahman, the entire universe is Brahman. Social distinctions (varṇa) are secondary to the deeper identity of all as rooted in Brahman, and true understanding comes from Brahman-aware insight aligned with śāstra.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Yājñavalkya is presenting a doctrinal summary: he frames scriptural truth from the standpoint of Brahman-realization and asserts the all-pervading nature of Brahman as the essence of the world.