Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 79
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
राजन! परमात्मा भिन्न है और जीवात्मा भिन्न; क्योंकि परमात्मा जीवात्माका आश्रय है; परंतु ज्ञानी संत-महात्मा उन दोनोंको एक ही देखते और समझते हैं ।।
rājan! paramātmā bhinnaḥ ca jīvātmā bhinnaḥ; yasmāt paramātmā jīvātmano 'śrayaḥ; kintu jñāninaḥ santa-mahātmānaḥ tau ubhau ekam iva paśyanti ca manyante. te na etat nābhinandanti pañcaviṃśakam acyutam | janma-mṛtyu-bhayād bhītā yogāḥ sāṅkhyāś ca kāśyapa | ṣaḍviṃśam anupaśyantaḥ śucayas tat-parāyaṇāḥ ||
Yājñavalkya nói: “Tâu Đại vương, Đại Ngã Tối Thượng (Paramātman) là khác, và tiểu ngã cá thể (jīvātman) cũng khác; bởi Đại Ngã là chỗ nương tựa của tiểu ngã. Thế nhưng các bậc trí—những thánh hiền và đại nhân thấy đạo—lại thấy và hiểu hai điều ấy là một. Vì vậy, hỡi hậu duệ Kaśyapa, các hành giả Yoga và Sāṅkhya, khiếp sợ hiểm họa sinh tử, không thỏa mãn chỉ với nguyên lý thứ hai mươi lăm. Tâm thanh tịnh, một lòng quy hướng Tối Thượng, họ quán nguyên lý thứ hai mươi sáu—Đại Ngã Tối Thượng—và nhờ kiến giải vô sai biệt ấy, họ luôn hoan hỷ tán thán.”
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that although the Supreme Self (paramātmā) and the individual self (jīvātmā) can be spoken of as distinct—because the Supreme is the support and ground of the individual—the realized sages perceive a deeper unity. Hence serious seekers do not stop at a limited metaphysical account (the ‘twenty-fifth principle’) but contemplate the higher ‘twenty-sixth’ reality, the Supreme, and rejoice in the vision of non-difference that frees one from fear of birth and death.
In Śānti Parva’s instruction on liberation, Yājñavalkya addresses the king and explains how advanced practitioners of Yoga and Sāṅkhya, motivated by dread of saṃsāra (repeated birth and death), pursue direct contemplation of the Supreme principle. The passage frames philosophical enumeration (tattvas) as a practical spiritual ladder culminating in devotion and purified insight.