Shloka 19
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
मिषतो देवलस्यापि ततो<र्ध हृतवानहम् । स्ववेददक्षिणायार्थे विमर्दे मातुलेन ह
miṣato devalasyāpi tato 'rdhaṃ hṛtavān aham | svavedadakṣiṇāyārthe vimarde mātulena ha ||
Yājñavalkya nói: “Ngay cả khi hiền triết Devala đang nhìn, ta vẫn giữ lại một nửa cho mình. Vì khoản dakṣiṇā—lễ vật trả ơn thầy Veda của chính ta—và vì cậu bên ngoại thúc ép khẩn thiết, ta đã trao cho ông ấy một nửa và giữ lại nửa còn lại.”
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds ethical conflict: fulfilling one’s legitimate obligation (guru-dakṣiṇā for one’s own Vedic study) can be complicated by improper claims and social pressure. It implicitly warns that even a seemingly practical compromise—splitting a gift—may be morally questionable when it violates the integrity of what should be offered wholly and transparently.
Yājñavalkya recounts an incident involving the sage Devala and his maternal uncle. Under the uncle’s insistent urging, and even in Devala’s presence, Yājñavalkya divides the dakṣiṇā: he gives half to the uncle and keeps half for his own Vedic teacher’s fee.