Shloka 12
Aśoka-śāstra: Nārada’s Instruction on the Cessation of Śoka
Grief
प्रकृतेविक्रियापत्ति: षण्मासान्मृत्युलक्षणम् | यदि मनुष्यकी बहुत बढ़ी-चढ़ी कान्ति भी अत्यन्त फीकी पड़ जाय, अधिक बुद्धिमत्ता भी बुद्धिहीनतामें परिणत हो जाय और स्वभावमें भी भारी उलट-फेर हो जाय तो यह उसके छ: महीनेके भीतर ही होनेवाली मृत्युका सूचक है ।।
yājñavalkya uvāca | prakṛte vikriyāpattiḥ ṣaṇmāsān mṛtyulakṣaṇam | daivatāny avajānāti brāhmaṇaiś ca virudhyate |
Yājñavalkya nói: “Sự đảo lộn rõ rệt của bản tính tự nhiên là dấu hiệu chết trong vòng sáu tháng. Nếu vẻ rạng rỡ vốn có bỗng trở nên nhợt nhạt, nếu trí tuệ sắc bén sụp đổ thành ngu muội, và nếu khí chất đổi thay dữ dội, ấy là điềm báo cái chết đã gần. Cũng vậy, khi người ta bắt đầu khinh nhờn các thần và sinh thù nghịch với các brāhmaṇa, đó là dấu hiệu dharma suy đồi nặng nề và ngày tận cùng đang đến.”
याज्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
Sudden, profound deterioration in character, clarity, and reverence—especially contempt for the divine and conflict with brāhmaṇas—is presented as both a moral fall and an ominous sign of imminent death; the teaching urges vigilance over one’s inner nature and dharmic conduct.
In Śānti Parva’s didactic setting, Yājñavalkya instructs about mṛtyu-lakṣaṇas (signs of approaching death), describing observable changes in a person’s disposition and behavior that indicate a near end and a collapse of dharmic orientation.