Shloka 8
Adhyāya 314 — हिमवदाश्रमः, शक्तिक्षेपकथा, तथा स्वाध्यायविधिः
Himalayan Hermitage, the Myth of the Thrown Spear, and Rules of Vedic Study
रज:सत्त्वसमायुक्तो मानुषेषु प्रपद्यते रजस्तमोभ्यां संयुक्तस्तिर्यग्योनिषु जायते
rajaḥ-sattva-samāyukto mānuṣeṣu prapadyate | rajas-tamobhyāṃ saṃyuktas tiryag-yoniṣu jāyate ||
Yājñavalkya giảng rằng: Thân phận tái sinh của linh hồn tùy theo guṇa trội hơn. Khi rajas kết hợp với sattva, người ấy sinh vào cõi người; còn khi rajas kết hợp với tamas, người ấy sinh vào các loài súc sinh và chim muông.
याज़्वल्क्य उवाच
Educational Q&A
Rebirth is conditioned by the dominant guṇic mixture: rajas with sattva leads to human birth, while rajas with tamas leads to birth among animals/birds. Ethical cultivation of sattva is implied as it supports a higher, more dharmically capable embodiment.
In a didactic discourse within Śānti Parva, the sage Yājñavalkya instructs his listener(s) on how the guṇas determine the destination of the jīva after death, mapping moral-psychological qualities to corresponding realms of birth.