Shloka 9
Śuka–Janaka Saṃvāda: Āśrama-krama, Jñāna-vijñāna, and the Marks of Liberation (शुक-जनक संवादः)
प्राणमध्यात्ममित्याहुर्यथा श्रुतिनिदर्शिन: । गन्ध एवाधिभूतं तु पृथिवी चाधिदेवतम्,वैदिक मतके अनुसार यथार्थ तत्त्वका ज्ञान रखनेवाले विद्वान् कहते हैं कि नासिका अध्यात्म है, गन्ध अधिभूत है और पृथ्वी अधिदैवत है
prāṇam adhyātmam ity āhur yathā śrutinidarśinaḥ | gandha evādhibhūtaṃ tu pṛthivī cādhidaivatam ||
Yājñavalkya nói: “Những bậc thật sự hiểu thấu ý chỉ của mặc khải Veda tuyên rằng, trong sự đối ứng tam vị này, prāṇa là nguyên lý nội tại (adhyātma); hương là đối tượng thuộc tính (adhibhūta); và Đất là quyền năng thần linh chủ trì (adhidaivata).” Nhờ vậy, ông dạy cách đọc kinh nghiệm bằng đạo đức và quán chiếu—như một trật tự phối hợp nối liền tự thân, thế giới và sự cai quản thần linh của tự nhiên.
याज़्वल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a Vedic-style correspondence: inner life-force (prāṇa) is the adhyātma (subjective/inner) principle; smell (gandha) is the adhibhūta (objective/elemental) aspect; and Earth (pṛthivī) is the adhidaivata (presiding divine principle). It frames perception and existence as an ordered unity of self, world, and divine regulation.
In Śānti Parva’s instructional discourse, Yājñavalkya is explaining metaphysical classifications drawn from Śruti. He presents a specific triad to guide the listener toward disciplined understanding of how bodily functions and sensory objects relate to cosmic and divine principles.