Shloka 15
Śuka’s Nirveda: Vyāsa’s Admonition on Dharma, Impermanence, and ‘Imperishable Wealth’ (अक्षय-धन)
सत्कृता चैकपत्नी च जात्या योनिरिहेष्यते । ऋग्यजु:सामगो विद्वान् षट्कर्मा पात्रमुच्यते
satkṛtā caikapatnī ca jātyā yoniriheṣyate | ṛgyajuḥsāmago vidvān ṣaṭkarmā pātram ucyate ||
Bhīṣma nói: Người phụ nữ sinh trong dòng dõi tốt, được chồng tôn trọng, và một lòng với một người chồng, ở đây được xem là “thai tạng ưu thắng”; vì thế, người sinh từ người mẹ như vậy được coi là thanh tịnh về mặt sinh thành. Lại nữa, một Bà-la-môn thông thạo Ṛg-, Yajur- và Sāma-veda, thường hằng thực hành sáu bổn phận (tế tự và chủ tế, học và dạy, bố thí và thọ nhận), được gọi là thanh tịnh về hạnh nghiệp và xứng đáng thọ nhận lễ vật.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma distinguishes two bases of worthiness: purity by birth (being born from a respected, faithful, well-born mother) and purity by conduct (a Brāhmaṇa’s Vedic learning and steady performance of the six prescribed duties), concluding that such a person is a ‘pātra’—a fit recipient of gifts and social trust.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira by describing markers of social and ritual eligibility: the mother’s recognized virtue and lineage, and the Brāhmaṇa’s Vedic competence together with disciplined performance of traditional obligations.