Shloka 18
जनक–सुलभा संवादः
Janaka–Sulabhā Dialogue on Mokṣa and Non-attachment
चेतनेन समेतस्य पञ्चविंशतिकस्य ह । एकत्वं वै भवत्यस्य यदा बुद्धा न बुध्यते
cetanena sametasya pañcaviṁśatikasya ha | ekatvaṁ vai bhavaty asya yadā buddhā na budhyate ||
Vasiṣṭha nói: Khi ngã cá thể—được kể trong hai mươi lăm nguyên lý và kết hợp với ý thức thuần tịnh—không còn “biết” qua trí năng, nghĩa là thôi không chiếm hữu khối vô tri như “ta” hay “của ta”, thì sự nhất thể của nó với Thực tại Tối thượng, hằng hữu và hằng tri, được chứng ngộ.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Liberation arises when the self stops identifying with the inert psycho-physical aggregate through buddhi; with the collapse of ‘I/mine’ appropriation, the self’s unity with the ever-conscious Supreme is realized.
In the Śānti Parva’s instruction on liberation, Vasiṣṭha explains a Sāṅkhya-leaning analysis: the self (counted among the tattvas) is associated with consciousness, and when intellect ceases to project identification, the realization of oneness with the Supreme follows.