Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Jarā-Mṛtyu-anatikrama: Janaka–Pañcaśikha-saṃvāda

Aging and Death Cannot Be Overstepped

विद्या प्रकृतिरव्यक्तं तत्त्वानां परमेश्वरी | विद्या ज्ञेया नरश्रेष्ठ विधिश्व॒ परम: स्मृत:

vidyā prakṛtir avyaktam tattvānāṁ parameśvarī | vidyā jñeyā naraśreṣṭha vidhiś ca paramaḥ smṛtaḥ ||

Vasiṣṭha nói: “Tri thức chính là Prakṛti vô hiển (avyakta), quyền năng tối thượng làm chủ, làm nền tảng cho mọi nguyên lý (tattva). Hỡi bậc tối thắng trong loài người, tri thức ấy cần được nhận biết; người đời ghi nhớ đó là pháp môn (vidhi) tối thượng—kỷ luật hàng đầu để đạt hiểu biết chân thực.”

विद्याknowledge
विद्या:
Karta
TypeNoun
Rootविद्या (स्त्री. प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रकृतिःnature (Prakriti)
प्रकृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रकृति (स्त्री. प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
अव्यक्तम्the unmanifest
अव्यक्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअव्यक्त (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
तत्त्वानाम्of the principles / realities
तत्त्वानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतत्त्व (नपुं. प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive, Plural
परमेश्वरीsupreme goddess / supreme ruler (f.)
परमेश्वरी:
Karta
TypeAdjective
Rootपरमेश्वरी (स्त्री. प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
विद्याthis knowledge
विद्या:
Karta
TypeNoun
Rootविद्या (स्त्री. प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
ज्ञेयाto be known / knowable
ज्ञेया:
Karma
TypeAdjective
Rootज्ञेय (√ज्ञा)
FormFeminine, Nominative, Singular
नरश्रेष्ठO best of men
नरश्रेष्ठ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनरश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
विधिःmethod / rule
विधिः:
Karta
TypeNoun
Rootविधि (पुं. प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
परमःsupreme
परमः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मृतःis regarded / is called
स्मृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्मृत (√स्मृ)
FormMasculine, Nominative, Singular

वसिष्ठ उवाच

V
Vasiṣṭha

Educational Q&A

The verse identifies true knowledge (vidyā) with the unmanifest Prakṛti—the supreme governing basis of all tattvas—and states that realizing this is the highest discipline or method for liberation-oriented understanding.

In Śānti Parva’s instructional setting, Vasiṣṭha addresses a listener as “best of men” and delivers a concise metaphysical teaching, elevating knowledge of the unmanifest ground of reality as the foremost path.