Shloka 24
Jarā-Mṛtyu-anatikrama: Janaka–Pañcaśikha-saṃvāda
Aging and Death Cannot Be Overstepped
अहमेव हि सम्मोहादन्यमन्यं जनाज्जनम् | मत्स्यो यथोदकज्ञानादनुवर्तितवानहम्
ahameva hi sammohād anyam anyaṃ janāj janam | matsyo yathodakajñānād anuvartitavān aham ||
Vasiṣṭha nói: “Quả thật chính ta, vì mê lầm, đã cứ theo hết đời này sang đời khác, chuyển từ người này sang người khác. Như con cá, lấy nước làm nền tảng duy nhất của sự sống, bơi từ ao này sang ao khác, thì ta cũng vậy: trong cơn u mê, lang thang từ thân này sang thân khác.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Delusion (moha) makes the self cling to embodied life as if it were the only support—like a fish that knows only water—thereby perpetuating saṃsāra, the repeated movement from one body/birth to another. The implied remedy is discernment and detachment leading toward self-knowledge and liberation.
Vasiṣṭha speaks introspectively, confessing his own former wandering under delusion. He illustrates the condition of transmigration with a vivid simile: a fish moving from one pond to another, assuming water to be its entire life-ground, just as an ignorant being moves from body to body taking embodied existence as ultimate.