Shloka 20
Jarā-Mṛtyu-anatikrama: Janaka–Pañcaśikha-saṃvāda
Aging and Death Cannot Be Overstepped
तदा विशुद्धों भवति प्रकृते: परिवर्जनात् । अन्यो5हमन्येयमिति यदा बुध्यति बुद्धिमान्
tadā viśuddho bhavati prakṛteḥ parivarjanāt | anyo 'ham anyeyam iti yadā budhyati buddhimān |
“Bấy giờ người ấy trở nên thanh tịnh, vì đã gạt bỏ sự đồng nhất mình với Prakṛti (tự nhiên vật chất). Khi bậc trí thật sự hiểu: ‘Ta là khác, và Prakṛti này khác với ta’, thì người ấy an trụ trong bản tính thanh khiết của mình—không còn pha lẫn bởi các điều kiện vật chất. Sức mạnh của lời dạy là ở sự phân biệt nội tâm: giải thoát khởi đầu khi tự ngã thôi lầm nhận những thành phần biến đổi của tự nhiên là ‘ta’.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches viveka (discriminative knowledge): realizing that the true self (ātman/puruṣa) is distinct from Prakṛti. When one abandons identification with Prakṛti’s qualities and changes, one becomes ‘viśuddha’—established in one’s pure nature.
Vasiṣṭha is instructing on liberation-oriented wisdom in the Śānti Parva’s reflective discourse. He explains the inner shift by which a wise person separates the sense of ‘I’ from material nature, leading to purification and abiding in the self.