Shloka 12
Jarā-Mṛtyu-anatikrama: Janaka–Pañcaśikha-saṃvāda
Aging and Death Cannot Be Overstepped
अनादिनिधनावेतावुभावेवेश्वरो मतौ । तत्त्वसंज्ञावुभावेतौ प्रोच्येत ज्ञानचिन्तकैः
anādinidhanāv etāv ubhāv eveśvaro matau | tattvasaṃjñāv ubhāv etau procyete jñānacintakaiḥ ||
Vasiṣṭha nói: “Hai thực thể ấy được xem là vô thủy vô chung. Vì vậy, do nương tựa và kết hợp lẫn nhau, chúng được tôn nhận là ‘Īśvara’—đấng tối chủ, toàn năng và tự tại. Những bậc trí giả suy tư về tri kiến Sāṅkhya gọi cả hai bằng danh xưng ‘tattva’, tức thực tại căn bản.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
That two fundamental realities are both beginningless and endless, and when understood in their inseparable association they are regarded as sovereign (īśvara); Sāṅkhya-oriented thinkers call both of them ‘tattva’, i.e., ultimate principles of reality.
In the Śānti Parva’s didactic discourse, Vasiṣṭha is instructing the listener in philosophical categories, emphasizing the eternal status of two paired principles and how reflective sages classify them within Sāṅkhya-style analysis.