Shloka 50
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
सर्वमव्यक्तमित्युक्तमसर्व: पजचविंशक: । य एनमभिजानन्ति न भयं तेषु विद्यते
sarvam avyaktam ity uktam asarvaḥ pañcaviṁśakaḥ | ya enam abhijānanti na bhayaṁ teṣu vidyate ||
Vasiṣṭha nói: “Cái được gọi là ‘tất cả’ chính là Prakṛti vô hiển (unmanifest), bản tính nguyên sơ. Khác với nó là nguyên lý thứ hai mươi lăm: Ngã Tối Thượng, được gọi là ‘Asarva’. Ai thật sự nhận biết đúng như thật những thực tại ấy thì không còn bị ám ảnh bởi sợ hãi—đặc biệt là nỗi sợ phải đến rồi đi mãi trong luân hồi.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Discriminative knowledge: understanding the ‘unmanifest’ as Prakṛti and recognizing the distinct twenty-fifth principle (Paramātman) removes existential fear—especially fear of saṁsāric return—because one no longer mistakes the Self for the changing field of nature.
In Śānti Parva’s instruction on liberation-oriented philosophy, Vasiṣṭha teaches a Sāṅkhya-like distinction between Prakṛti (the unmanifest source) and the transcendent Self (the 25th principle). He states that those who realize this distinction become free from fear and the cycle of rebirth.