Shloka 14
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
स्थिरीकृत्येन्द्रियग्रामं मनसा मिथिलेश्वर । मनो बुद्धया स्थिरं कृत्वा पाषाण इव निश्चल:
sthirīkṛtyendriyagrāmaṁ manasā mithileśvara | mano buddhyā sthiraṁ kṛtvā pāṣāṇa iva niścalḥ ||
Vasiṣṭha nói: “Hỡi chúa tể Mithilā, khi một hành giả du-già dùng tâm mà làm cho toàn thể ‘cộng đồng’ các căn được an định, rồi lại dùng trí (buddhi) khiến chính tâm ấy vững chắc—bất động như đá—thì những bậc học giả am tường quy phạm của śāstra sẽ, từ kinh nghiệm trực chứng, nhận biết người ấy thật sự đã an lập trong Yoga.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Yoga is defined here as inner steadiness: first restraining the senses through the mind, then stabilizing the mind through discriminative intellect (buddhi), until one becomes unwavering and motionless in concentration; such stability is what the śāstra-knowing wise recognize as genuine yogic attainment.
In Śānti Parva, Vasiṣṭha instructs the king of Mithilā (Janaka) on yogic discipline, describing the practical criterion by which a practitioner is deemed ‘yoga-yukta’: mastery over senses and mind culminating in unshakable stillness.