Shloka 49
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
श्रोत्रादीनि तु सर्वाणि पञ्चकर्मेन्द्रियाण्यथ । वागादीनि प्रवर्तन्ते गुणेष्विह गुणी: सह
śrotrādīni tu sarvāṇi pañcakarmendriyāṇy atha | vāgādīni pravartante guṇeṣv iha guṇī saha ||
Vasiṣṭha nói: “Trong thế gian này, mọi năng lực giác quan bắt đầu từ nghe, và cũng vậy năm cơ quan hành động bắt đầu từ lời nói, chỉ vận hành trong mối liên hệ với những phẩm tính (guṇa) tương ứng của chúng. Hữu tình mang thân, cùng với các guṇa ấy, hoạt động qua những thân thể được cấu thành bởi guṇa.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the senses and organs of action do not act independently; they function only in connection with their corresponding guṇas/qualities. Ethical discipline and liberation-oriented insight begin by recognizing this guṇa-driven mechanism and reducing identification with it.
In Śānti Parva’s philosophical instruction, Vasiṣṭha explains the constitution and operation of embodied life: the sensory and active faculties arise and work within the field of guṇas, showing how the individual’s experience and conduct are conditioned by nature’s qualities.