Shloka 28
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
अज्ञानवश वह अपनेमें सत्त्व, रज, तम-इन त्रिविध गुणों और धर्म, अर्थ एवं कामका अभिमान कर लेता है ।। प्रकृत्या55त्मानमेवात्मा एवं प्रविभजत्युत । स्वधाकारवषट्कारौ स्वाहाकारनमस्क्रिया:
ajñānavaśaḥ sa ātmany eva sattva-rajas-tamaḥ—iti trividha-guṇānāṃ ca dharma-artha-kāmānāṃ cābhimānaṃ karoti || prakṛtyā ātmānam evātmā evaṃ pravibhajaty uta | svadhākāra-vaṣaṭkārau svāhākāra-namaskriyāḥ ||
Vasiṣṭha nói: “Bị vô minh chi phối, con người chồng đặt lên Tự Ngã ba guṇa—sattva, rajas và tamas—và còn nhận dharma, của cải (artha) và khoái lạc (kāma) là ‘của ta’. Vì thế, do sức mạnh của prakṛti, cái ngã tự phân chia và tự gán nhãn theo nhiều cách—đồng nhất mình với những lời xướng nghi lễ như svadhā và vaṣaṭ, và với các hành vi như tiếng hô svāhā cùng việc đảnh lễ—lầm tưởng những vai trò và hành động hữu điều kiện ấy là Tự Ngã chân thật.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that ignorance makes one falsely identify the Self with nature’s guṇas and with life-goals (dharma, artha, kāma), and even with ritual roles and formulae. This egoic ‘I’ and ‘mine’ is a superimposition; liberation requires discerning the Self as distinct from prakṛti and its conditioned activities.
Vasiṣṭha is instructing about the inner cause of bondage: the mind, under prakṛti and ajñāna, fragments identity into many labels—ethical, economic, sensual, and ritual—thereby obscuring the true Self. The passage functions as a philosophical admonition within Śānti Parva’s teachings on peace and liberation.