Shloka 12
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
यच्च तत् क्षरमित्युक्तं यत्रेदं क्षरते जगत् | यच्चाक्षरमिति प्रोक्तं शिवं क्षेम्यममनामयम्
yac ca tat kṣaram ity uktaṃ yatrendaṃ kṣarate jagat | yac cākṣaram iti proktaṃ śivaṃ kṣemyam amanāmayam ||
“Con muốn hiểu điều được gọi là ‘hữu hoại’—nơi toàn thể thế giới này suy tàn và tan rã. Và con cũng cầu tri thức về điều được tuyên xưng là ‘vô hoại’: nền tảng bất biến, cát tường như Śiva, nguồn của an ổn, không vướng mọi khổ não.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a fundamental inquiry: to distinguish the perishable principle (kṣara), in which the world undergoes change and dissolution, from the imperishable principle (akṣara), described as unchanging, auspicious, welfare-giving, and free from affliction—pointing toward the highest metaphysical ground sought for liberation.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and higher knowledge, Bhīṣma articulates a seeker’s question: he wants clear understanding of both the changing cosmos that dissolves and the imperishable, beneficent reality that stands as its stable basis.