Shloka 89
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
स पश्यति यथान्यायं स्पर्शान् स्पृशति वा विभो | बुध्यमानो यथापूर्वमखिलेनेह भारत
sa paśyati yathānyāyaṃ sparśān spṛśati vā vibho | budhyamāno yathāpūrvam akhileneha bhārata, prabho! bharatanandana! |
Bhīṣma nói: “Hỡi bậc hùng lực—hỡi Bhārata, hỡi chúa tể, niềm vui của dòng Bharata—người ấy trong mộng cũng thấy các sắc tướng một cách thích đáng và trật tự, lại chạm đến các vật hữu xúc. Tóm lại, trong mộng người ấy hiểu biết và kinh nghiệm mọi đối tượng ở đây như trước, tựa như đang ở trạng thái thức.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma highlights that a certain state of awareness can be so vivid and orderly that even in dream one perceives and touches objects as if awake—emphasizing the power of cognition and the continuity of experience across states.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on subtle matters of mind and knowledge; here he describes a person whose experience in dream resembles waking perception, as part of a broader discussion on consciousness and understanding.