Shloka 44
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
जननीषु च वर्तन्ते ये न सम्यग् युधिष्ठिर । सदेवकेषु लोकेषु ये न वर्तन्ति मानवा:
jananīṣu ca vartante ye na samyag yudhiṣṭhira | sadevakeṣu lokeṣu ye na vartanti mānavāḥ |
Bhishma nói: “Hỡi Yudhishthira, những kẻ không cư xử đúng mực với mẹ mình, và cũng không hành xử phải đạo trong các cõi đời—kể cả những cõi có chư thiên—ắt rơi vào suy vong. Từ chính sự phân biệt ấy, nhờ đó người ta hiểu được số phận khốn cùng của kẻ ác, con cũng phải hiểu những nẻo sa đọa của kẻ tội lỗi, và nhận biết muôn đường sai khác của các hữu tình đã rơi vào loài súc sinh.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Proper conduct toward one’s mother (and, by extension, toward the divine order and the wider world) is a foundational dharmic duty. Neglect of such reverence and right behavior leads to degradation and painful destinies, including lower rebirths; understanding karma’s consequences should guide ethical living.
In the Shanti Parva, Bhishma continues instructing Yudhishthira on dharma after the war. Here he warns that those who fail in right conduct—especially toward mothers and within the god-ordered world—incur ruin, and he urges Yudhishthira to grasp the logic of karmic outcomes across human and animal realms.