Shloka 20
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
विष्णु क्रान्ते बले शक्रं कोष्ठे सक्ते तथानलम् । अप्सु देवीं समासक्तामपस्तेजसि संश्रिता:
viṣṇu-krānte bale śakraṁ koṣṭhe sakte tathānalam | apsu devīṁ samāsaktām apas-tejasi saṁśritāḥ ||
Bhīṣma nói: “Trong Viṣṇu an lập sự vận hành và chỗ nương tựa; trong sức mạnh an lập Śakra (Indra). Trong bụng—nơi tiêu hóa—an trụ Agni (lửa). Nữ Thần gắn bó mật thiết với nước, và nước được nâng đỡ bởi năng lực rực cháy (tejas).” Lời dạy chỉ ra trật tự nương tựa lẫn nhau của tạo hóa: mỗi quyền năng trú trong một nền tảng cao hơn, nhắc rằng uy lực thế gian và các đại chủng không tự lập, mà dựa trên một nền tảng vũ trụ sâu xa.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a hierarchy of support among powers and elements: gods and forces function by resting in deeper principles. This encourages humility and dharmic insight—recognizing that personal or worldly power is derivative, sustained by a larger cosmic order.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on higher knowledge and right understanding. Here he presents a cosmological mapping—linking deities and elements—to show how creation is structured through mutual dependence and ultimate grounding.