Shloka 18
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
रूपेण दृष्टि संयुक्तां प्राणं गन्धगुणेन च | शब्दे सक्तं तथा श्रीत्र॑ जिह्ना रसगुणेषु च
rūpeṇa dṛṣṭi-saṃyuktā prāṇaṃ gandha-guṇena ca | śabde saktaṃ tathā śrotraṃ jihvā rasa-guṇeṣu ca ||
Bhīṣma nói: Thị giác gắn với sắc; hơi thở sinh mệnh (prāṇa) liên hệ với tính chất của mùi. Thính giác bám vào âm thanh, và lưỡi bám vào các vị. Vì thế, các căn tự nhiên hướng về đối tượng riêng của mình; hiểu rõ mối liên kết ấy là điều thiết yếu cho tự chế và chánh hạnh.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Each sense faculty is naturally bound to its corresponding object—sight to form, hearing to sound, tongue to taste, and so on. Recognizing this built-in tendency helps one practice restraint (dama) and avoid being carried away by sense-attachment, which is central to dharmic living.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and inner discipline. Here he explains how the senses relate to their objects, as part of a broader discussion on controlling desire and cultivating steadiness of mind.